Strafrecht und
Owi-Recht
- Automatensprengung -
Een Pflichtverteidiger is geen gekozen raadsman (Wahlverteidiger), maar een Strafverteidiger, die door de rechter in een geval van "notwendige Verteidigung" in de zin van § 140 StPO aan de verdachte wordt toegewezen. De verdachte kan daarbij zijn voorkeur voor een bepaalde Verteidiger kenbaar maken.
De Pflichtverteidiger kan rechtstreeks bij de Duitse Staat declareren. Mocht de verdachte onverhoopt veroordeeld worden, dan zal deze de voorgeschoten kosten alsnog op de veroordeelde verdachte verhalen; behoudens wanneer het jeugdstrafrecht is toegepast. De Pflichtverteidiger mag trouwens ook bijkomende financiële afspraken met de verdachte maken.

Herbeiführen einer Sprengstoffexplosion (§ 308 StGB)

§ 308 StGB
(1) Wer anders als durch Freisetzen von Kernenergie, namentlich durch Sprengstoff, eine Explosion herbeiführt und dadurch Leib oder Leben eines anderen Menschen oder fremde Sachen von bedeutendem Wert gefährdet, wird mit Freiheitsstrafe nicht unter einem Jahr bestraft. (2) Verursacht der Täter durch die Tat eine schwere Gesundheitsschädigung eines anderen Menschen oder eine Gesundheitsschädigung einer großen Zahl von Menschen, so ist auf Freiheitsstrafe nicht unter zwei Jahren zu erkennen. (3) Verursacht der Täter durch die Tat wenigstens leichtfertig den Tod eines anderen Menschen, so ist die Strafe lebenslange Freiheitsstrafe oder Freiheitsstrafe nicht unter zehn Jahren. (4) In minder schweren Fällen des Absatzes 1 ist auf Freiheitsstrafe von sechs Monaten bis zu fünf Jahren, in minder schweren Fällen des Absatzes 2 auf Freiheitsstrafe von einem Jahr bis zu zehn Jahren zu erkennen. (5) Wer in den Fällen des Absatzes 1 die Gefahr fahrlässig verursacht, wird mit Freiheitsstrafe bis zu fünf Jahren oder mit Geldstrafe bestraft. (6) Wer in den Fällen des Absatzes 1 fahrlässig handelt und die Gefahr fahrlässig verursacht, wird mit Freiheitsstrafe bis zu drei Jahren oder mit Geldstrafe bestraft.

Algemeen

De eerste Duitse plofkraak (Automatensprengung) vond in 2005 in Keulen plaats. Sedertdien werden maar enkele tientallen plofkraken per jaar in Duitsland gepleegd. Hierin kwam verandering toen in Nederland de preventie van plofkraken steeds beter lukte; het fenomeen lijkt zich sedertdien meer naar Duitsland verplaatst te hebben. En dan meer in het bijzonder naar de deelstaten langs de Nederlandse grens (met name naar Nordrhein-Westfalen (NRW) en Niedersachsen), met als gevolg dat anno 2022 bijna 500 (496) plofkraken per jaar gezet werden. Het merendeel van de gepakte professionele(re) daders is Nederlander met een migratieachtergrond, of Pool. Een kleinere groep wordt gevormd door copycats van diverse nationaliteit.

Gemiddeld wordt inmiddels bijna 40% van alle plofkraken opgelost. Dit wordt in NRW toegeschreven aan de in april 2022 opgerichte Sonderkommission zur Bekämpfung und Ermittlung von Geldautomatensprengungen (Begas), en de concentratie van de opsporingsactiviteiten bij de Polizeibehörde Köln, ondersteund door die van Bielefeld, Münster, Dortmund, Essen en Düsseldorf. In Niedersachsen wordt de opsporing en vervolging geconcentreerd bij de Staatsanwaltschaft Osnabrück.
In de Interessengemeinschaft Liga wordt bovendien door NRW samengewerkt met onder andere de Bundesländer Niedersachsen en Hessen, met ondersteuning vanuit de Bundespolizei en het Bundeskriminalamt. Daarnaast wordt nauw samengewerkt met de Nederlandse politie en Justitie.

Strafrechtelijk relevante gedraging(en)

Bij een plofkraak wordt veelal een explosief gas in de geldautomaat geleid en tot ontploffing gebracht. Tengevolge van een betere fysieke beveiliging van de (geld)automaten wordt echter ook steeds meer gebruik gemaakt van explosieven, en dan met name van 'Blitzknallsätze' (veelal samengesteld uit het zwaarste, illegale, Cobra-knalvuurwerk, of eigen menging/fabricaat).
Strafrechtelijk vervolgd wordt op basis van § 243 StGB (besonders schwerer Fall des Diebstahls) jo. § 308 StGB (Herbeiführen einer Sprengstoffexplosion). Aangezien zaakbeschadiging inherent is aan de modus operandi, wordt ook voor zaakbeschadiging vervolgd (§ 303 StGB). Strafverzwarend is het feit dat veelal ook sprake is van een criminele organisatie. Soms komen mensen in gevaar en wordt zelfs vervolgd voor doodslag en/of moord.

Straftoemeting

Wie in Duitsland voor een Automatensprengung (Herbeiführen einer Sprengstoffexplosion) opgepakt is en vervolgd wordt, kan een forse straf tegemoet zien, zeker wanneer sprake is van gebruik van explosieven en/of de verdachte deel uitmaakt van een criminele organisatie (kriminelle Vereinigung (§ 129 StGB)).
De bestraffing in Duitsland voor dit feit ligt zo'n twee tot drie keer hoger dan in Nederland. Waar de Nederlandse 'Richtlijn voor strafvordering ram- en plofkraken' nog uitgaat van 24 maanden gevangenisstraf (zonder woningen in hetzelfde gebouw) c.q. 48 maanden (mèt woningen in hetzelfde gebouw), legt de Duitse rechter toch al gauw 3,5-4,5 jaar per plofkraak op voor enkel de poging, oplopend tot 9-10 jaar voor betrokkenheid bij meerdere plofkraken. Bij de strafoplegging is daarnaast uiteraard ook van belang of sprake is geweest van een criminele organisatie, de (overige) gevaarzetting, de aangerichte schade, en of sprake is van een bekennende verdachte, spijt c.q. berouw, first offender of recidivist, etc..
De maximale straf voor eenvoudigere plofkraken, zonder persoonlijk letsel, ligt bij 15 jaar gevangenisstraf.

Gemiddeld opgelegde straf: gevangenisstraf van 5-9 jaar.
De straf wordt hoger wanneer gewonden en/of doden te betreuren zijn.
Een voorwaardelijke gevangenisstraf kan overigens alleen opgelegd worden, wanneer de straf niet hoger is dan 2 jaar. Duitsland kent geen gedeeltelijk voorwaardelijke gevangenisstraffen.
Nieuw ontwikkelingen
Eind 2024 is in Frankfurt am Main, in de Duitse deelstaat Hessen, de eerste plofkraak-zaak begonnen, waarbij door de Staatsanwaltschaft naast de Automatensprengung ook poging tot moord ten laste gelegd is. De verdachten in deze strafzaak zijn Nederlanders. Mocht het Landgericht de verdenking bewezen achten, dreigen de daders zeer lange gevangenisstraffen.
De kosten van de strafzaak
Houdt U er rekening mee dat een verdachte in Duitsland in beginsel de kosten van zijn verdediging zelf dient te dragen. En U dient erop bedacht te zijn, dat U geen beroep kunt doen op het Nederlandse systeem van gefinancierde rechtsbijstand (‘toevoeging’). Meer informatie vindt U hier.
Heeft U nog vragen? Laat het ons weten via het contact-formulier.
Schweigen ist Gold!
Bent U in Duitsland aangehouden, dan heeft U minimaal de navolgende rechten:

  • U heeft een recht om te zwijgen. Maak hier dus goed gebruik van, en zeg niets met betrekking tot de zaak zelf, ook niet als U voorgehouden wordt dat het maar om een kleinigheidje gaat. Alles kan immers tegen U gebruikt worden; ook informele uitlatingen;
  • maak wel Uw (juiste) identiteit bekend als hierom gevraagd wordt;
  • maak gebruik van Uw recht op juridische bijstand; ook in Duitsland kennen ze een soort piketdienst;
  • U heeft altijd het recht op vrije advocaatkeuze. Uw advocaat (= Verteidiger) moet U in principe zelf betalen, tenzij door de rechter een Pflichtverteidiger wordt aangewezen. Maar maak ook dan Uw voorkeur gelijk kenbaar, want het wisselen van Pflichtverteidiger kan moeilijk zijn, en iedere Verteidiger kan als Pflichtverteidiger worden aangewezen.

Meer informatie over het Duitse strafrecht vindt U in de brochure ‘Gearresteerd in Duitsland’ van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.