Exhibitionistische Handlungen
- Schennispleging -
Een Pflichtverteidiger is geen gekozen raadsman (Wahlverteidiger), maar een Strafverteidiger, die door de rechter in een geval van "notwendige Verteidigung" in de zin van § 140 StPO aan de verdachte wordt toegewezen. De verdachte kan daarbij zijn voorkeur voor een bepaalde Verteidiger kenbaar maken.
De Pflichtverteidiger kan rechtstreeks bij de Duitse Staat declareren. Mocht de verdachte onverhoopt veroordeeld worden, dan zal deze de voorgeschoten kosten alsnog op de veroordeelde verdachte verhalen; behoudens wanneer het jeugdstrafrecht is toegepast. De Pflichtverteidiger mag trouwens ook bijkomende financiële afspraken met de verdachte maken.

Exhibitionistische Handlungen (§ 183 StGB)

§ 183 StGB
(1) Ein Mann, der eine andere Person durch eine exhibitionistische Handlung belästigt, wird mit Freiheitsstrafe bis zu einem Jahr oder mit Geldstrafe bestraft. (2) Die Tat wird nur auf Antrag verfolgt, es sei denn, daß die Strafverfolgungsbehörde wegen des besonderen öffentlichen Interesses an der Strafverfolgung ein Einschreiten von Amts wegen für geboten hält. (3) Das Gericht kann die Vollstreckung einer Freiheitsstrafe auch dann zur Bewährung aussetzen, wenn zu erwarten ist, daß der Täter erst nach einer längeren Heilbehandlung keine exhibitionistischen Handlungen mehr vornehmen wird. (4) Absatz 3 gilt auch, wenn ein Mann oder eine Frau wegen einer exhibitionistischen Handlung 1. nach einer anderen Vorschrift, die im Höchstmaß Freiheitsstrafe bis zu einem Jahr oder Geldstrafe androht, oder 2. nach § 174 Absatz 3 Nummer 1 oder § 176a Absatz 1 Nummer 1 bestraft wird.
Kenmerken:
- Alleen mannen kunnen dader zijn (echtes Sonderdelikt).
- Vereist is een exhibitionistische Handlung (ontbloten van geslachtsdelen met een sexuele bedoeling).
- Het slachtoffer moet zich daardoor belästigt voelen.
- Strafmaximum: gevangenisstraf tot 1 jaar of geldstraf.
- Versuch (poging) is niet strafbaar.
- Het betreft een Antragsdelikt (§ 194 StGB).

Juridische beoordeling en reikwijdte
Het artikel beschermt niet de openbare orde of moraal, maar de individuele vrijheid en seksuele zelfbeschikking van het slachtoffer. Exhibitionisme is daarmee geen ‘moraaldelict’, maar een aantasting van de persoonlijke integriteit.

Vergelijking met het Nederlandse recht
Nederland kent een vergelijkbare strafbaarstelling in artikel 239 Sr (schennis van de eerbaarheid).

Belangrijkste verschillen:
  • Duitsland: ook in besloten ruimtes mogelijk; Nederland: vereist openlijke schennis.
  • Duitsland: vervolging in beginsel alleen na Strafantrag; Nederland: ambtshalve vervolgbaar.
  • Strafmaximum: Duitsland tot 1 jaar gevangenisstraf; Nederland tot 3 maanden hechtenis.

Rechtspraakvoorbeelden
  • BGH, Beschluss vom 8. Juni 2004 – 3 StR 169/04: het enkel ontbloten is niet voldoende; vereist is een seksuele bedoeling. Nudisme of sauna valt er dus niet onder.
  • OLG Hamm, Beschluss vom 15. März 2016 – 3 RVs 11/16: het kortstondig tonen van geslachtsdelen in een park is voldoende voor strafbaarheid, indien slachtoffer zich belast voelt.
  • OLG Koblenz, Urteil vom 23. Mai 1990 – 1 Ss 72/90: § 183 StGB is geen moraalparagraaf, maar beschermt het individu tegen opgedrongen seksuele confrontaties.

Conclusie
§ 183 StGB is een klassiek zedendelict met een duidelijke eigenheid: alleen mannen kunnen dader zijn, vervolging vereist doorgaans een Strafantrag, en de strafbedreiging is hoger dan in Nederland. Voor Nederlandse cliënten betekent dit dat exhibitionistisch gedrag in Duitsland veel sneller strafrechtelijke gevolgen kan hebben.

Checklist bij § 183 StGB
Kernbestanddelen: dader is een man; tentoonstellen van geslachtsdelen (‘exhibitionistische Handlung’); seksuele bedoeling (bevrediging of confrontatie). slachtoffer ervaart Belästigung; Strafantrag vereist (tenzij bijzonder openbaar belang).
De kosten van de strafzaak
Houdt U er rekening mee dat een verdachte in Duitsland in beginsel de kosten van zijn verdediging zelf dient te dragen. En U dient erop bedacht te zijn, dat U geen beroep kunt doen op het Nederlandse systeem van gefinancierde rechtsbijstand (‘toevoeging’). Meer informatie vindt U hier.
Heeft U nog vragen? Laat het ons weten via het contact-formulier.
Schweigen ist Gold!
Bent U in Duitsland aangehouden, dan heeft U minimaal de navolgende rechten:

  • U heeft een recht om te zwijgen. Maak hier dus goed gebruik van, en zeg niets met betrekking tot de zaak zelf, ook niet als U voorgehouden wordt dat het maar om een kleinigheidje gaat. Alles kan immers tegen U gebruikt worden; ook informele uitlatingen;
  • maak wel Uw (juiste) identiteit bekend als hierom gevraagd wordt;
  • maak gebruik van Uw recht op juridische bijstand; ook in Duitsland kennen ze een soort piketdienst;
  • U heeft altijd het recht op vrije advocaatkeuze. Uw advocaat (= Verteidiger) moet U in principe zelf betalen, tenzij door de rechter een Pflichtverteidiger wordt aangewezen. Maar maak ook dan Uw voorkeur gelijk kenbaar, want het wisselen van Pflichtverteidiger kan moeilijk zijn, en iedere Verteidiger kan als Pflichtverteidiger worden aangewezen.

Meer informatie over het Duitse strafrecht vindt U in de brochure ‘Gearresteerd in Duitsland’ van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.