Hehlerei
- Heling -
Een Pflichtverteidiger is geen gekozen raadsman (Wahlverteidiger), maar een Strafverteidiger, die door de rechter in een geval van "notwendige Verteidigung" in de zin van § 140 StPO aan de verdachte wordt toegewezen. De verdachte kan daarbij zijn voorkeur voor een bepaalde Verteidiger kenbaar maken.
De Pflichtverteidiger kan rechtstreeks bij de Duitse Staat declareren. Mocht de verdachte onverhoopt veroordeeld worden, dan zal deze de voorgeschoten kosten alsnog op de veroordeelde verdachte verhalen; behoudens wanneer het jeugdstrafrecht is toegepast. De Pflichtverteidiger mag trouwens ook bijkomende financiële afspraken met de verdachte maken.

Hehlerei (§ 259 StGB)

§ 259 StGB
(1) Wer eine Sache, die ein anderer gestohlen oder sonst durch eine gegen fremdes Vermögen gerichtete rechtswidrige Tat erlangt hat, ankauft oder sonst sich oder einem Dritten verschafft, sie absetzt oder absetzen hilft, um sich oder einen Dritten zu bereichern, wird mit Freiheitsstrafe bis zu fünf Jahren oder mit Geldstrafe bestraft. (2) Die §§ 247 und 248a gelten sinngemäß. (3) Der Versuch ist strafbar.
Hehlerei (§ 259 StGB) vormt een essentieel onderdeel van het Duitse vermogensstrafrecht. Waar § 242 StGB de oorspronkelijke wegneming (diefstal) strafbaar stelt, richt § 259 StGB zich op de fase daarna: het profiteren van of handelen in reeds gestolen goederen. Het doel van de bepaling is om de afzetmarkt voor gestolen goederen uit te schakelen en zo indirect de primaire vermogenscriminaliteit te bestrijden. Het is dan ook een Offizialdelikt: ook zonder Strafantrag vervolgbaar.
Het begrip Hehlerei is ruimer dan het Nederlandse “heling”: ook het gebruik of doorgeven van een gestolen zaak valt eronder.

Uit § 259 StGB volgt dat vier gedragingen strafbaar zijn:
  1. Sich verschaffen (zichzelf toe-eigenen van de buit),
  2. Einem Dritten verschaffen (overdragen aan een derde),
  3. Absetzen (zelf doorverkopen/afzetten),
  4. Absetzen helfen (helpen bij de verkoop door een ander).


Tatbestand
a) Objektiver Tatbestand
  • Tatobjekt: een Sache, die door een ander door een rechtswidrige Vermögensstraftat is verkregen (bijv. diefstal, verduistering, afpersing).
  • Tathandlung:
    • Sich verschaffen: het verkrijgen van eigen beschikkingsmacht, in overleg met de oorspronkelijke dader.
    • Einem Dritten verschaffen: het doorgeven aan een ander, ook hier in samenwerking met de Vortäter.
    • Absetzen: zelfstandig doorverkopen of elders laten circuleren.
    • Absetzen helfen: ondersteuning bij het doorverkopen.
  • Belangrijk: er moet sprake zijn van Täterwille om de Vortäter (oorspronkelijke dader) bij de “Verwertung der Beute” te ondersteunen.

b) Subjektiver Tatbestand
  • Vereist is Vorsatz (opzet), inclusief wetenschap dat het goed uit een vermogensdelict afkomstig is.
  • Daarnaast: Absicht der Bereicherung (oogmerk zichzelf of een derde te bevoordelen).


Strafmaat
  • Basis: gevangenisstraf tot 5 jaar of geldstraf.
  • Qualifikation: In besonders schweren Fällen (§ 260 StGB) - gevangenisstraf van 6 maanden tot 10 jaar (bijvoorbeeld wanneer de dader als Bande handelt, stelselmatig te werk gaat of een groot financieel nadeel veroorzaakt.
  • Geldwäsche (§ 261 StGB) staat naast de Hehlerei als afzonderlijk delict, vooral bij verplaatsing naar het financiële circuit.


Vergelijking met het Nederlandse recht
  • Nederland kent heling in art. 416–417bis Sr.
    • Opzetheling (art. 416 Sr): gevangenisstraf tot 4 jaar.
    • Gewoonteheling (art. 417 Sr): gevangenisstraf tot 6 jaar.
    • Schuldheling (art. 417bis Sr): gevangenisstraf tot 1 jaar.
  • Overeenkomsten: bescherming van de rechtsorde tegen het profiteren van misdrijven.
  • Verschillen:
    • In Nederland is ook schuldheling (grove onvoorzichtigheid met betrekking tot de herkomst) strafbaar, in Duitsland niet.
    • Duitsland legt de nadruk op actieve samenwerking met de Vortäter bij het “verschaffen” of “absetzen”.


Praktische betekenis
  • Hehlerei komt vaak voor in samenhang met georganiseerde criminaliteit, vooral bij gestolen auto’s, elektronica en kunst.
  • Ook kleinere zaken, zoals de handel in gestolen fietsen of mobiele telefoons, vallen onder § 259 StGB.
  • De afbakening met Geldwäsche (§ 261 StGB) en Begünstigung (§ 257 StGB) is in de praktijk vaak discussiepunt.
De kosten van de strafzaak
Houdt U er rekening mee dat een verdachte in Duitsland in beginsel de kosten van zijn verdediging zelf dient te dragen. En U dient erop bedacht te zijn, dat U geen beroep kunt doen op het Nederlandse systeem van gefinancierde rechtsbijstand (‘toevoeging’). Meer informatie vindt U hier.
Heeft U nog vragen? Laat het ons weten via het contact-formulier.
Schweigen ist Gold!
Bent U in Duitsland aangehouden, dan heeft U minimaal de navolgende rechten:

  • U heeft een recht om te zwijgen. Maak hier dus goed gebruik van, en zeg niets met betrekking tot de zaak zelf, ook niet als U voorgehouden wordt dat het maar om een kleinigheidje gaat. Alles kan immers tegen U gebruikt worden; ook informele uitlatingen;
  • maak wel Uw (juiste) identiteit bekend als hierom gevraagd wordt;
  • maak gebruik van Uw recht op juridische bijstand; ook in Duitsland kennen ze een soort piketdienst;
  • U heeft altijd het recht op vrije advocaatkeuze. Uw advocaat (= Verteidiger) moet U in principe zelf betalen, tenzij door de rechter een Pflichtverteidiger wordt aangewezen. Maar maak ook dan Uw voorkeur gelijk kenbaar, want het wisselen van Pflichtverteidiger kan moeilijk zijn, en iedere Verteidiger kan als Pflichtverteidiger worden aangewezen.

Meer informatie over het Duitse strafrecht vindt U in de brochure ‘Gearresteerd in Duitsland’ van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.