Trunkenheit im Verkehr
- Rijden onder invloed -
Een Pflichtverteidiger is geen gekozen raadsman (Wahlverteidiger), maar een Strafverteidiger, die door de rechter in een geval van "notwendige Verteidigung" in de zin van § 140 StPO aan de verdachte wordt toegewezen. De verdachte kan daarbij zijn voorkeur voor een bepaalde Verteidiger kenbaar maken.
De Pflichtverteidiger kan rechtstreeks bij de Duitse Staat declareren. Mocht de verdachte onverhoopt veroordeeld worden, dan zal deze de voorgeschoten kosten alsnog op de veroordeelde verdachte verhalen; behoudens wanneer het jeugdstrafrecht is toegepast. De Pflichtverteidiger mag trouwens ook bijkomende financiële afspraken met de verdachte maken.

Trunkenheit im Verkehr (§ 316 StGB)

§ 316 StGB
(1) Wer im Verkehr (§§ 315 bis 315e) ein Fahrzeug führt, obwohl er infolge des Genusses alkoholischer Getränke oder anderer berauschender Mittel nicht in der Lage ist, das Fahrzeug sicher zu führen, wird mit Freiheitsstrafe bis zu einem Jahr oder mit Geldstrafe bestraft, wenn die Tat nicht in § 315a oder § 315c mit Strafe bedroht ist. (2) Nach Absatz 1 wird auch bestraft, wer die Tat fahrlässig begeht.
Bij § 316 StGB is strafbaar gesteld het besturen van een voertuig (motorvoertuig of ander Fortbewegungsmittel, bijvoorbeeld fiets) ondanks de ongeschiktheid tot het besturen daarvan als gevolg van alcohol of andere "berauschende Mittel". Anders dan bij § 315c is geen concreet gevaar of bijna-ongeval vereist: de enkele combinatie van voertuig + Fahruntüchtigkeit (ongeschiktheid tot het (veilig) besturen volstaat.

Daarmee is § 316 StGB een abstraktes Gefährdungsdelikt.

De delictsomschrijving onderscheidt:
  • een Vorsatzvariante: opzettelijk rijden ondanks ongeschiktheid; strafbedreiging/strafmaximum: 1 jaar gevangenis of geldstraf;
  • een Fahrlässigkeitsvariante: culpoos rijden; strafbedreiging/strafmaximum: 1 jaar of geldstraf (dus zelfde strafmaximum, maar lagere instapstraffen in de praktijk).

Daarnaast geldt bij beide varianten vaak als bijkomende maatregel: Entziehung der Fahrerlaubnis (§ 69 StGB) of Fahrverbot (§ 44 StGB), dus een ontzegging van de rijbevoegdheid (met Sperrfrist en Antragspflicht) of op zijn minst een rijverbod (hetwelk automatisch eindigt).
Fahruntüchtigkeit (ongeschikt tot het besturen van een voertuig)
De rechtspraak maakt ten aanzien hiervan een belangrijk onderscheid:

I. Alcohol:
  • Absolute Fahruntüchtigkeit => bij bloedalcoholgehalte (Blutalkoholkonzetration (BAK)) ≥ 1,1 ‰: rechtsvermoeden van absolute ongeschiktheid voor motorvoertuigen c.q. 1,6 ‰ voor fietsers.
  • Relative Fahruntüchtigkeit => bij lagere BAK’s (0,3–1,09 ‰) kan rij-ongeschiktheid worden aangenomen, indien bijkomende uitvalverschijnselen aanwezig zijn (zwalken, rood licht negeren, coördinatieproblemen).

II. Andere berauschende Mittel (drugs/geneesmiddelen):
Er bestaat geen vaste promillegrens, zoals bij alcohol. De vaststelling geschiedt via toxicologische analyses + klinische uitvalverschijnselen. Bij cannabis, cocaïne, amfetaminen geldt: enkel detectie in bloed is onvoldoende; er moet een rijvaardigheidsstoornis worden aangetoond.

Het onderscheid met § 24a StVG (Straßenverkehrsgesetz) is cruciaal:
  • bij § 24a StVG (tot 3,5 ng/ml THC; 0,25 mg/l Atemalkohol; 0,5 ‰ BAK) gaat het om een Ordnungswidirkgkeit (OWi), dus een overtreding, zonder rij-ongeschiktheid;
  • bij § 316 StGB moet de Fahruntüchtigkeit daadwerkelijk aangetoond c.q. bewezen worden.
Strafmaat
  • Hoofdstraffen: geldstraf of gevangenisstraf tot 1 jaar; bij first-offenders vrijwel altijd een geldstraf.
  • Maßregeln (bijkomende maatregelen) => een Entziehung der Fahrerlaubnis (§ 69 StGB) is in § 316-zaken de regel, (vaak) met Sperrfrist van 6–15 maanden. Het Fahrverbot (§ 44 StGB) komt in plaats van Führerscheinentzug zelden voor (eventueel wel bij zeer lichte schuld of bij fietsers). 
Straffen in de praktijk
  • bij first-offenders: BAK van 1,2–1,6 ‰, zonder schade of gevaar: geldstraf ter grootte van gemiddeld 30–60 Tagessätze, plus Entziehung der Fahrerlaubnis, zulks met een Sperrfrist van 9–12 maanden.
  • bij recidivisten (= herhaald rijden onder invloed) of bij hoge BAK (>2 ‰): geldstraf ter grootte van gemiddeld 80–120 Tagessätze of (bij recidive) korte gevangenisstraffen, meestal wel voorwaardelijk.
  • in geval van drugs: bij een vastgestelde Fahruntüchtigkeit vaak vergelijkbaar met de alcoholgevallen.
  • fietsers (≥1,6 ‰): naast geldstraf, regelmatig ook een MPU-Auflage door de Führerscheinstelle.
Vergelijking met Nederland
  • Het Nederlandse art. 8 WVW 1994: rijden onder invloed strafbaar, zonder eis van ongeschiktheid tot het besturent. Er gelden wettelijke grenswaarden (bijvoorbeeld: 220 µg/l adem, 0,5 ‰ bloed; lagere drempels voor beginnende bestuurders; ook limieten voor THC en andere drugs.
  • Duitsland eist bij § 316 StGB bewijs van Fahruntüchtigkeit, behalve bij overschrijding van de absolute promillegrenzen. In Nederland is de enkele overschrijding van de limiet al voldoende. Gevolg: in Duitsland kan iemand met een BAK van 0,8 ‰ zonder uitvalverschijnselen vrijuit gaan, terwijl in Nederland art. 8 WVW onverkort wordt toegepast.
De kosten van de strafzaak
Houdt U er rekening mee dat een verdachte in Duitsland in beginsel de kosten van zijn verdediging zelf dient te dragen. En U dient erop bedacht te zijn, dat U geen beroep kunt doen op het Nederlandse systeem van gefinancierde rechtsbijstand (‘toevoeging’). Meer informatie vindt U hier.
Heeft U nog vragen? Laat het ons weten via het contact-formulier.
Schweigen ist Gold!
Bent U in Duitsland aangehouden, dan heeft U minimaal de navolgende rechten:

  • U heeft een recht om te zwijgen. Maak hier dus goed gebruik van, en zeg niets met betrekking tot de zaak zelf, ook niet als U voorgehouden wordt dat het maar om een kleinigheidje gaat. Alles kan immers tegen U gebruikt worden; ook informele uitlatingen;
  • maak wel Uw (juiste) identiteit bekend als hierom gevraagd wordt;
  • maak gebruik van Uw recht op juridische bijstand; ook in Duitsland kennen ze een soort piketdienst;
  • U heeft altijd het recht op vrije advocaatkeuze. Uw advocaat (= Verteidiger) moet U in principe zelf betalen, tenzij door de rechter een Pflichtverteidiger wordt aangewezen. Maar maak ook dan Uw voorkeur gelijk kenbaar, want het wisselen van Pflichtverteidiger kan moeilijk zijn, en iedere Verteidiger kan als Pflichtverteidiger worden aangewezen.

Meer informatie over het Duitse strafrecht vindt U in de brochure ‘Gearresteerd in Duitsland’ van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.