Straftatbestände
Unfallschäden und Tachomanipulation
- Betrug beim Autoverkauf -
Een Pflichtverteidiger is
De strafrechtelijke Tatbestand "Betrug" bij handel met auto's (§§ 263 ff StGB)
De civiele en de strafrechtelijke afwikkeling van een autoverkoop lopen parallel, maar zijn zelfstandig. Een geslaagde civiele "Anfechtung" of "Rücktritt" neemt de strafbaarheid niet weg; en een Duitse koper kan náást zijn civiele actie een "Strafanzeige" (aangifte) doen.
Voor een Nederlandse verkoper kan dat leiden tot vervolging in Duitsland, met alle taal- en rechtsstelselbarrières van dien.
Voor een Nederlandse verkoper kan dat leiden tot vervolging in Duitsland, met alle taal- en rechtsstelselbarrières van dien.
De delictsstructuur van § 263 StGB
"Betrug" (oplichting/bedrog) is strafbaar gesteld in § 263 StGB, met een strafbedreiging van gevangenisstraf tot vijf jaar of geldboete (§ 263 Abs. 1).
De delictstructuur is een keten: misleiding (Täuschung) => dwaling (Irrtum) => vermogensbeschikking (Vermögensverfügung) => vermogensschade (Vermögensschaden), met het oogmerk van wederrechtelijke bevoordeling (Bereicherungsabsicht).
Bij de autoverkoop ontstaat de misleiding in de praktijk vooral op twee manieren:
Betrug durch unterlassen
Betrug kan ook door nalaten (Unterlassen) worden gepleegd, mits een mededelingsplicht (Garantenstellung) bestaat.
Bij de autoverkoop volgt zo'n mededelingsplicht uit de precontractuele verhouding (§ 311 Abs. 2 Nr. 1 i.V.m. § 241 Abs. 2 BGB): vragen van de wederpartij moeten altijd volledig en juist worden beantwoord. Bij een gebruikte auto strekt die plicht zich ook uit tot een verdenking ten
aanzien van een ongevalschade.
Wie het voor mogelijk houdt dat de auto een ongevalauto is, en dit bewust verzwijgt, handelt reeds met het vereiste (voorwaardelijke) opzet.
Kilometermanipulatie: § 22b StVG en de verhouding tot § 263 StGB
De manipulatie van de kilometerteller zélf is afzonderlijk strafbaar gesteld als "Missbrauch von Wegstreckenzählern" (§ 22b StVG), met een strafbedreiging in de vorm van een gevangenisstraf tot één jaar of geldboete.
Strafbaar is niet alleen het vervalsen, maar ook het bezit en de verspreiding van de daarvoor bestemde software (§ 22b Abs. 1 Nr. 3 StVG). Deze bepaling is in 2005 ingevoerd om sanctielacunes te dichten.
Wordt de gemanipuleerde auto vervolgens verkocht, dan treedt § 22b StVG als "mitbestrafte Vortat" (mee-bestrafte voorbereidingshandeling) terug achter § 263 StGB; in dat geval is alleen "Betrug" van toepassing. Dat heeft het Bundesgerichtshof uitdrukkelijk bevestigd (BGH 27 september 2017, 4 StR 142/17).
De zelfstandige strafbaarheid van § 22b StVG behoudt vooral betekenis wanneer er (nog) geen verkoop/Betrug heeft plaatsgevonden.
"Betrug" (oplichting/bedrog) is strafbaar gesteld in § 263 StGB, met een strafbedreiging van gevangenisstraf tot vijf jaar of geldboete (§ 263 Abs. 1).
De delictstructuur is een keten: misleiding (Täuschung) => dwaling (Irrtum) => vermogensbeschikking (Vermögensverfügung) => vermogensschade (Vermögensschaden), met het oogmerk van wederrechtelijke bevoordeling (Bereicherungsabsicht).
Bij de autoverkoop ontstaat de misleiding in de praktijk vooral op twee manieren:
- het verzwijgen van schade ("Verschweigen von Unfall- oder sonstige Schäden"), zowel grotere ongevalschade als kleinere, mits relevant voor de waarde of het gebruik; en
- kilometerstandafwijkingen ("manipulierter Kilometerstand/Tachostand"
Betrug durch unterlassen
Betrug kan ook door nalaten (Unterlassen) worden gepleegd, mits een mededelingsplicht (Garantenstellung) bestaat.
Bij de autoverkoop volgt zo'n mededelingsplicht uit de precontractuele verhouding (§ 311 Abs. 2 Nr. 1 i.V.m. § 241 Abs. 2 BGB): vragen van de wederpartij moeten altijd volledig en juist worden beantwoord. Bij een gebruikte auto strekt die plicht zich ook uit tot een verdenking ten
aanzien van een ongevalschade.
Wie het voor mogelijk houdt dat de auto een ongevalauto is, en dit bewust verzwijgt, handelt reeds met het vereiste (voorwaardelijke) opzet.
Kilometermanipulatie: § 22b StVG en de verhouding tot § 263 StGB
De manipulatie van de kilometerteller zélf is afzonderlijk strafbaar gesteld als "Missbrauch von Wegstreckenzählern" (§ 22b StVG), met een strafbedreiging in de vorm van een gevangenisstraf tot één jaar of geldboete.
Strafbaar is niet alleen het vervalsen, maar ook het bezit en de verspreiding van de daarvoor bestemde software (§ 22b Abs. 1 Nr. 3 StVG). Deze bepaling is in 2005 ingevoerd om sanctielacunes te dichten.
Wordt de gemanipuleerde auto vervolgens verkocht, dan treedt § 22b StVG als "mitbestrafte Vortat" (mee-bestrafte voorbereidingshandeling) terug achter § 263 StGB; in dat geval is alleen "Betrug" van toepassing. Dat heeft het Bundesgerichtshof uitdrukkelijk bevestigd (BGH 27 september 2017, 4 StR 142/17).
De zelfstandige strafbaarheid van § 22b StVG behoudt vooral betekenis wanneer er (nog) geen verkoop/Betrug heeft plaatsgevonden.
Verzwarend: gewerbsmäßiger Betrug
Verschaft de dader zich door herhaling een niet slechts voorbijgaande, niet onaanzienlijke inkomstenbron, dan kan sprake zijn van een "besonders schwerer Fall"; de "gewerbsmäßiger Betrug" (§ 263 Abs. 3 Nr. 1 StGB), met een strafbedreiging in de vorm van een gevangenisstraf van zes maanden tot tien jaar.
Voor handelaren ligt dit verwijt snel op tafel; bij herhaling dreigt bovendien een "Gewerbeuntersagung" (intrekking van de handelsbevoegdheid).
Verschaft de dader zich door herhaling een niet slechts voorbijgaande, niet onaanzienlijke inkomstenbron, dan kan sprake zijn van een "besonders schwerer Fall"; de "gewerbsmäßiger Betrug" (§ 263 Abs. 3 Nr. 1 StGB), met een strafbedreiging in de vorm van een gevangenisstraf van zes maanden tot tien jaar.
Voor handelaren ligt dit verwijt snel op tafel; bij herhaling dreigt bovendien een "Gewerbeuntersagung" (intrekking van de handelsbevoegdheid).
Praktische gevolgen voor de Nederlandse verkoper:
Documentatie is de beste verdediging: leg de feitelijke staat van de auto, de gestelde vragen en de gegeven antwoorden bij de verkoop schriftelijk vast (foto's, testrapport, ondertekende beschrijving).
Wordt U in Duitsland aangemerkt als "Beschuldigter" (verdachte) of uitgenodigd voor een verhoor, maak dan gebruik van Uw "Schweigerecht" (zwijgrecht). Een verklaring zonder gedegen voorbereiding kan Uw positie - civiel én strafrechtelijk - onherstelbaar schaden. Inschakeling van een Strafverteidiger is dringend aan te bevelen.
- een "Strafanzeige" (aangifte) in Duitsland leidt tot een "Ermittlungsverfahren" (opsporingsonderzoek) onder leiding van de Staatsanwaltschaft, met mogelijke Durchsuchung (huiszoeking) en Beschlagnahme (strafrechtelijk beslag)
- grensoverschrijdende vervolging is eventueel mogelijk; een woonplaats in Nederland biedt geen vrijwaring
- naast straf dreigen de civiele "Rückabwicklung" en "Schadensersatz"
Documentatie is de beste verdediging: leg de feitelijke staat van de auto, de gestelde vragen en de gegeven antwoorden bij de verkoop schriftelijk vast (foto's, testrapport, ondertekende beschrijving).
Wordt U in Duitsland aangemerkt als "Beschuldigter" (verdachte) of uitgenodigd voor een verhoor, maak dan gebruik van Uw "Schweigerecht" (zwijgrecht). Een verklaring zonder gedegen voorbereiding kan Uw positie - civiel én strafrechtelijk - onherstelbaar schaden. Inschakeling van een Strafverteidiger is dringend aan te bevelen.
Bent U als koper gedupeerd?
Wie zelf is opgelicht en gedupeerd, kan náást de civiele routes ("Anfechtung" wegens "arglistige Täuschung" (§ 123 BGB); "Rücktritt"; schadevergoeding) dus ook een Strafanzeige overwegen. Een aangifte vervangt de civiele incasso echter niet: de strafzaak dient de publieke handhaving, niet de schadeloosstelling van de gedupeerde.
Dit laatste kan overigens wel als de gedupeerde koper zich in de strafzaak tegen de verkoper als "benadeelde partij" stelt en schadevergoeding vordert. Hij lift dan mee op de resultaten van het Ermittlungsverfahren (opsporingsonderzoek).
Wie zelf is opgelicht en gedupeerd, kan náást de civiele routes ("Anfechtung" wegens "arglistige Täuschung" (§ 123 BGB); "Rücktritt"; schadevergoeding) dus ook een Strafanzeige overwegen. Een aangifte vervangt de civiele incasso echter niet: de strafzaak dient de publieke handhaving, niet de schadeloosstelling van de gedupeerde.
Dit laatste kan overigens wel als de gedupeerde koper zich in de strafzaak tegen de verkoper als "benadeelde partij" stelt en schadevergoeding vordert. Hij lift dan mee op de resultaten van het Ermittlungsverfahren (opsporingsonderzoek).
Samengevat:
- Welk delict? => Betrug (§ 263 StGB)
- Strafmaat (basis) => gevangenisstraf tot 5 jaar of geldboete
- Verzwarende omstandigheid => gewerbsmäßiger Betrug: gevangenisstraf van minimaal 6 maanden tot 10 jaar (§ 263 Abs. 3 Nr. 1)
- Kilometermanipulatie => expliciet strafbaar gesteld in § 22b StVG; treedt bij verkoop echter terug achter § 263 StGB
- Is het verzwijgen strafbaar? => ja, bij mededelingsplicht ("durch Unterlassen")
- Ook voor particulieren? => Ja, het zijn van particulier is geen vrijbrief
Checklist bij § 263 StGB
De Duitse delictsomschrijving vereist dus onder meer:
De Duitse delictsomschrijving vereist dus onder meer:
- een misleiding (Täuschungshandlung)
- een veroorzaakte dwaling (Irrtum) bij het slachtoffer
- een vermogensbeschikking (Vermögensverfügung)
- daadwerkelijke schade (Vermögensschaden)
- en een causaal verband.
Poging tot oplichting (versuchter Betrug)
Een poging tot Betrug is strafbaar op grond van § 263 Abs. 2 StGB, § 22 StGB. Er is sprake van een strafbare poging wanneer een begin is gemaakt met de uitvoering, maar het delict niet wordt voltooid. Ook zonder daadwerkelijke schade kan strafbaarheid intreden.
Een poging tot Betrug is strafbaar op grond van § 263 Abs. 2 StGB, § 22 StGB. Er is sprake van een strafbare poging wanneer een begin is gemaakt met de uitvoering, maar het delict niet wordt voltooid. Ook zonder daadwerkelijke schade kan strafbaarheid intreden.
De kosten van de strafzaak
Houdt U er rekening mee dat een verdachte in Duitsland in beginsel de kosten van zijn verdediging zelf dient te dragen. En U dient erop bedacht te zijn, dat U geen beroep kunt doen op het Nederlandse systeem van gefinancierde rechtsbijstand (‘toevoeging’). Meer informatie vindt U hier.
Heeft U nog vragen? Laat het ons weten via het contact-formulier.
Schweigen ist Gold!
Bent U in Duitsland aangehouden, dan heeft U minimaal de navolgende rechten:
Meer informatie over het Duitse strafrecht vindt U in de brochure ‘Gearresteerd in Duitsland’ van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Bent U in Duitsland aangehouden, dan heeft U minimaal de navolgende rechten:
- U heeft een recht om te zwijgen. Maak hier dus goed gebruik van, en zeg niets met betrekking tot de zaak zelf, ook niet als U voorgehouden wordt dat het maar om een kleinigheidje gaat. Alles kan immers tegen U gebruikt worden; ook informele uitlatingen;
- maak wel Uw (juiste) identiteit bekend als hierom gevraagd wordt;
- maak gebruik van Uw recht op juridische bijstand; ook in Duitsland kennen ze een soort piketdienst;
- U heeft altijd het recht op vrije advocaatkeuze. Uw advocaat (= Verteidiger) moet U in principe zelf betalen, tenzij door de rechter een Pflichtverteidiger wordt aangewezen. Maar maak ook dan Uw voorkeur gelijk kenbaar, want het wisselen van Pflichtverteidiger kan moeilijk zijn, en iedere Verteidiger kan als Pflichtverteidiger worden aangewezen.
Meer informatie over het Duitse strafrecht vindt U in de brochure ‘Gearresteerd in Duitsland’ van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.