Strafrecht und
Owi-Recht
- Körperverletzung -
Een Pflichtverteidiger is geen gekozen raadsman (Wahlverteidiger), maar een Strafverteidiger, die door de rechter in een geval van "notwendige Verteidigung" in de zin van § 140 StPO aan de verdachte wordt toegewezen. De verdachte kan daarbij zijn voorkeur voor een bepaalde Verteidiger kenbaar maken.
De Pflichtverteidiger kan rechtstreeks bij de Duitse Staat declareren. Mocht de verdachte onverhoopt veroordeeld worden, dan zal deze de voorgeschoten kosten alsnog op de veroordeelde verdachte verhalen; behoudens wanneer het jeugdstrafrecht is toegepast. De Pflichtverteidiger mag trouwens ook bijkomende financiële afspraken met de verdachte maken.

Körperverletzung - Mishandeling (§§ 223 ff. StGB)

Algemeen

In het Duitse strafrecht is Körperverletzung het basisdelict, dat ziet op het toebrengen van lichamelijk letsel aan een ander persoon. De juridische basis hiervoor is te vinden in § 223 Strafgesetzbuch (StGB) – het Duitse Wetboek van Strafrecht. Volgens deze bepaling maakt zich schuldig aan Körperverletzung degene die:
• een ander lichamelijk letsel toebrengt (körperlich misshandelt), of
• de gezondheid van een ander "beschadigt" (an der Gesundheit schädigt).

Körperverletzung is in beginsel een Antragsdelikt, wat betekent dat het in principe slechts vervolgd wordt als het slachtoffer een strafklacht (Strafantrag) indient. Uitzonderingen hierop gelden als het openbaar belang vervolging vereist.

Gradaties van Körperverletzung: "eenvoudige" vs. "zware" mishandeling

§ 223 StGB
(1) Wer eine andere Person körperlich mißhandelt oder an der Gesundheit schädigt, wird mit Freiheitsstrafe bis zu fünf Jahren oder mit Geldstrafe bestraft. (2) Der Versuch ist strafbar.
Het Duitse recht kent verschillende gradaties van mishandeling, afhankelijk van de ernst van het letsel en de omstandigheden van de daad:

a. Einfache Körperverletzung (§ 223 StGB)
De "eenvoudige" of "lichte" mishandeling is de basisvariant. Denk bijvoorbeeld aan een klap in het gezicht, een duw, die tot kneuzingen leidt, of het trekken aan haar.

Strafdreiging: het basisdelict Körperverletzung wordt gestraft met gevangenisstraf (Freiheitsstrafe) tot vijf jaar of met een geldstraf (Geldstrafe).
§ 224 StGB
(1) Wer die Körperverletzung 1. durch Beibringung von Gift oder anderen gesundheitsschädlichen Stoffen, 2. mittels einer Waffe oder eines anderen gefährlichen Werkzeugs, 3. mittels eines hinterlistigen Überfalls, 4. mit einem anderen Beteiligten gemeinschaftlich oder 5. mittels einer das Leben gefährdenden Behandlung begeht, wird mit Freiheitsstrafe von sechs Monaten bis zu zehn Jahren, in minder schweren Fällen mit Freiheitsstrafe von drei Monaten bis zu fünf Jahren bestraft. (2) Der Versuch ist strafbar.
b. Gefährliche Körperverletzung (§ 224 StGB)
Er is sprake van een „gevaarlijke mishandeling“ als het lichamelijk letsel wordt toegebracht:
• met een wapen of een ander gevaarlijk voorwerp;
• door toebrenging van vergif of schadelijke stoffen;
• door een gezamenlijke aanval van meerdere daders;
• of op een wijze die levensbedreigend is.

Strafdreiging: minimumstraf van 6 maanden gevangenis, maximum 10 jaar.
§ 226 StGB
(1) Hat die Körperverletzung zur Folge, daß die verletzte Person 1. das Sehvermögen auf einem Auge oder beiden Augen, das Gehör, das Sprechvermögen oder die Fortpflanzungsfähigkeit verliert, 2. ein wichtiges Glied des Körpers verliert oder dauernd nicht mehr gebrauchen kann oder 3. in erheblicher Weise dauernd entstellt wird oder in Siechtum, Lähmung oder geistige Krankheit oder Behinderung verfällt, so ist die Strafe Freiheitsstrafe von einem Jahr bis zu zehn Jahren. (2) Verursacht der Täter eine der in Absatz 1 bezeichneten Folgen absichtlich oder wissentlich, so ist die Strafe Freiheitsstrafe nicht unter drei Jahren. (3) In minder schweren Fällen des Absatzes 1 ist auf Freiheitsstrafe von sechs Monaten bis zu fünf Jahren, in minder schweren Fällen des Absatzes 2 auf Freiheitsstrafe von einem Jahr bis zu zehn Jahren zu erkennen.
c. Schwere Körperverletzung (§ 226 StGB)
Een „zware mishandeling“ wordt aangenomen als het slachtoffer door de mishandeling bijvoorbeeld:
• het gezichtsvermogen, gehoor of spraakvermogen blijvend verliest;
• blijvend invalide raakt;
• ernstig verminkt wordt.

Strafdreiging: minimaal 3 tot 15 jaar gevangenisstraf.
d. Fahrlässige Körperverletzung (§ 229 StGB)
Hierbij is er geen sprake van opzet, maar van schuld (nalatigheid). Bijvoorbeeld bij een verkeersongeval, waarbij iemand door onoplettend rijgedrag lichamelijk letsel toebrengt.

Strafdreiging: geldstraf of gevangenisstraf tot 3 jaar.

Vergelijking met het Nederlandse recht

Hoewel het Duitse begrip Körperverletzung op het eerste gezicht lijkt op het Nederlandse mishandeling van art. 300 Sr (Wetboek van Strafrecht), bestaan er belangrijke verschillen:
  • In Nederland wordt mishandeling als opzettelijk toebrengen van pijn of letsel omschreven, met strafverzwarende omstandigheden bij zwaar lichamelijk letsel of bij herhaling.
  • De Duitse gradaties van mishandeling zijn systematischer uitgewerkt en gekoppeld aan duidelijke strafmaatverhogingen, met strengere minimumstraffen.
  • In Duitsland is de vervolging van eenvoudige mishandeling afhankelijk van een Strafantrag, terwijl in Nederland het Openbaar Ministerie ook ambtshalve tot vervolging kan overgaan.

Belangrijk: de exacte kwalificatie van het feit in Duitsland is van groot belang voor het verdere strafproces – denk aan de hoogte van de strafdreiging, de bevoegdheid van de rechtter (Strafrichter, Schöffengericht, Landgericht), en de mogelijkheid tot sepot of afdoening zonder mondelinge behandeling ter terechtzitting (Hauptverhandlung): de zogenaamde Verfahrenseinstellung.

Welke rechten heeft het slachtoffer in Duitsland?

Het slachtoffer van Körperverletzung in Duitsland heeft het recht:
  • het recht als benadeelde partij (Geschädigter) een schadevergoedingsvordering in te dienen (Adhäsionsverfahren).
  • het recht als Nebenkläger deelnemen aan de strafprocedure – met recht op aanwezigheid, vragen stellen, en zelfs op het instellen van rechtsmiddelen.
  • het recht op een "slachtofferadvocaat" (Opferanwalt) – de kosten daarvan kunnen onder omstandigheden door de Duitse staat worden gedragen.

Wat te doen als U in Duitsland slachtoffer bent van mishandeling?

Laat u in een dergelijk geval onmiddellijk bijstaan door een Anwalt, die bekend is met zowel het Duitse als het Nederlandse straf(proces)recht. Zeker wanneer u:
• letsel heeft opgelopen en medische kosten of schade wilt verhalen,
• in het Duitse strafproces gehoord wordt als getuige (Zeuge) of benadeelde partij (Geschädigter),
• een Strafantrag moet indienen of Nebenklage wilt instellen.
De kosten van de strafzaak
Houdt U er rekening mee dat een verdachte in Duitsland in beginsel de kosten van zijn verdediging zelf dient te dragen. En U dient erop bedacht te zijn, dat U geen beroep kunt doen op het Nederlandse systeem van gefinancierde rechtsbijstand (‘toevoeging’). Meer informatie vindt U hier.
Heeft U nog vragen? Laat het ons weten via het contact-formulier.
Schweigen ist Gold!
Bent U in Duitsland aangehouden, dan heeft U minimaal de navolgende rechten:

  • U heeft een recht om te zwijgen. Maak hier dus goed gebruik van, en zeg niets met betrekking tot de zaak zelf, ook niet als U voorgehouden wordt dat het maar om een kleinigheidje gaat. Alles kan immers tegen U gebruikt worden; ook informele uitlatingen;
  • maak wel Uw (juiste) identiteit bekend als hierom gevraagd wordt;
  • maak gebruik van Uw recht op juridische bijstand; ook in Duitsland kennen ze een soort piketdienst;
  • U heeft altijd het recht op vrije advocaatkeuze. Uw advocaat (= Verteidiger) moet U in principe zelf betalen, tenzij door de rechter een Pflichtverteidiger wordt aangewezen. Maar maak ook dan Uw voorkeur gelijk kenbaar, want het wisselen van Pflichtverteidiger kan moeilijk zijn, en iedere Verteidiger kan als Pflichtverteidiger worden aangewezen.

Meer informatie over het Duitse strafrecht vindt U in de brochure ‘Gearresteerd in Duitsland’ van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.