Strafrecht und
Owi-Recht
Straftaten im Internet:
Computerbetrug und Betrug
Een Pflichtverteidiger is geen gekozen raadsman (Wahlverteidiger), maar een Strafverteidiger, die door de rechter in een geval van "notwendige Verteidigung" in de zin van § 140 StPO aan de verdachte wordt toegewezen. De verdachte kan daarbij zijn voorkeur voor een bepaalde Verteidiger kenbaar maken.
De Pflichtverteidiger kan rechtstreeks bij de Duitse Staat declareren. Mocht de verdachte onverhoopt veroordeeld worden, dan zal deze de voorgeschoten kosten alsnog op de veroordeelde verdachte verhalen; behoudens wanneer het jeugdstrafrecht is toegepast. De Pflichtverteidiger mag trouwens ook bijkomende financiële afspraken met de verdachte maken.

Oplichting met behulp van computerapparatuur (§ 263a StGB)

§ 263a StGB
(1) Wer in der Absicht, sich oder einem Dritten einen rechtswidrigen Vermögensvorteil zu verschaffen, das Vermögen eines anderen dadurch beschädigt, daß er das Ergebnis eines Datenverarbeitungsvorgangs durch unrichtige Gestaltung des Programms, durch Verwendung unrichtiger oder unvollständiger Daten, durch unbefugte Verwendung von Daten oder sonst durch unbefugte Einwirkung auf den Ablauf beeinflußt, wird mit Freiheitsstrafe bis zu fünf Jahren oder mit Geldstrafe bestraft. (2) § 263 Abs. 2 bis 6 gilt entsprechend. (3) Wer eine Straftat nach Absatz 1 vorbereitet, indem er Computerprogramme, deren Zweck die Begehung einer solchen Tat ist, herstellt, sich oder einem anderen verschafft, feilhält, verwahrt oder einem anderen überlässt, wird mit Freiheitsstrafe bis zu drei Jahren oder mit Geldstrafe bestraft. (4) In den Fällen des Absatzes 3 gilt § 149 Abs. 2 und 3 entsprechend.
Met de opkomst van digitale transacties heeft de Duitse wetgever in 1986 § 263a StGB ingevoerd. Dit artikel sluit aan bij § 263 StGB (Betrug), maar is toegespitst op manipulatie van geautomatiseerde gegevensverwerking. In plaats van het misleiden van een persoon, staat hier het manipuleren van een computersysteem centraal. Alledaagse gevallen zoals PIN-misbruik na verlies van een bankpas leiden in de regel al tot strafvervolging en veroordeling wegens Computerbetrug. Bij structureel of grootschalig handelen (bijvoorbeeld georganiseerde skimming-bendes) worden steeds vaker gevangenisstraffen van meerdere jaren opgelegd.

Kernpunten
  • Beschermd rechtsgoed: het vermogen én de integriteit van geautomatiseerde processen.
  • Strafmaximum: 5 jaar gevangenisstraf of geldboete, bij zware gevallen hoger.

Delictsbestanddelen
  1. Manipulatie van een gegevensverwerking:
    • onjuiste programmering,
    • gebruik van foutieve of onvolledige gegevens,
    • onbevoegd gebruik van toegangsgegevens,
    • overige onbevoegde beïnvloeding (bijvoorbeeld hacken, skimming).
  2. Tathandlung (feitelijk handelen) moet leiden tot een verkeerd resultaat van de gegevensverwerking.
  3. Vermögensschaden: nadeel aan het vermogen van een ander.
  4. Vorsatz en Bereicherungsabsicht: opzet ten aanzien van manipulatie en voordeel.

Typische casuïstiek
  • Betaal-/credit-/debetcard-fraude (skimming, gebruik gestolen PIN-gegevens).
  • Onlinebanking-Manipulation (Phishing, Man-in-the-Middle).
  • Automatenbetrug (manipulatie gokautomaten, parkeerautomaten).
  • “Click Fraud”: misbruik van online advertentieplatforms.

Strafverzwarende omstandigheden
Net als bij § 263 StGB (Betrug) zijn er in Abs. 2 en 3 strafverhogingen, bijvoorbeeld bij gewerbsmäßigem Computerbetrug of handelen als onderdeel van een bende.
Strafmaximum: tot 10 jaar.

Jurisprudentie
  • BGHSt 47, 160: onbevoegd gebruik van bankkaart met PIN = Computerbetrug.
  • BGH, Beschluss v. 10.11.1998 – 1 StR 541/98 : skimming van geldautomaten.
  • BGH, Urteil v. 05.03.2014 – 2 StR 616/12: onlinebanking fraude middels "Trojaans paard".

Vergelijking met Nederland
  • In Nederland: art. 326c Sr – computervredebreuk en computerfraude (sinds 1993).
  • Overeenkomsten: misbruik van computersystemen voor vermogensvoordeel.
  • Verschillen:
    • Duitsland koppelt § 263a StGB nauw aan het vermogensnadeel (zelfde structuur als klassieke fraude).
    • Nederland kent een aparte systematiek van computercriminaliteit (art. 138ab e.v. Sr).

Checklist bij § 263a StGB
Kernbestanddelen
  • Manipulatie van geautomatiseerde verwerking.
  • Onbevoegd of onjuist gebruik van gegevens.
  • Vermögensschaden (vermogensschade).
  • Vorsatz (opzet) + Bereicherungsabsicht (verrijking).

Bewijsbronnen
  • Digitale logbestanden.
  • Forensisch onderzoek computers/telefoons.
  • Banktransacties.
  • Getuigen (bankmedewerkers, IT-experts).
 
Heeft U nog vragen? Laat het ons weten via het contact-formulier.
Schweigen ist Gold!
Bent U in Duitsland aangehouden, dan heeft U minimaal de navolgende rechten:

  • U heeft een recht om te zwijgen. Maak hier dus goed gebruik van, en zeg niets met betrekking tot de zaak zelf, ook niet als U voorgehouden wordt dat het maar om een kleinigheidje gaat. Alles kan immers tegen U gebruikt worden; ook informele uitlatingen;
  • maak wel Uw (juiste) identiteit bekend als hierom gevraagd wordt;
  • maak gebruik van Uw recht op juridische bijstand; ook in Duitsland kennen ze een soort piketdienst;
  • U heeft altijd het recht op vrije advocaatkeuze. Uw advocaat (= Verteidiger) moet U in principe zelf betalen, tenzij door de rechter een Pflichtverteidiger wordt aangewezen. Maar maak ook dan Uw voorkeur gelijk kenbaar, want het wisselen van Pflichtverteidiger kan moeilijk zijn, en iedere Verteidiger kan als Pflichtverteidiger worden aangewezen.

Meer informatie over het Duitse strafrecht vindt U in de brochure ‘Gearresteerd in Duitsland’ van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.